بررسی حکم تنبیه بدنی زوجه در صورت خوف نشوز وی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ، مطالعات زنان، دانشگاه ادیان مذاهب ، قم ، ایران (نویسنده مسئول) s.khodadadi72@yahoo.com

2 دانشجو ی دکتری، مطالعات زنان، دانشگاه ادیان مذاهب، قم ، ایران . هیئت علمی و مدرس دانشگاه علوم انتظامی امین ، تهران ، ایران

3 دانشجوی دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا(س)، تهران ، ایران

4 دانشجوی دکتری ، مطالعات زنان، دانشگاه ادیان مذاهب ، قم ، ایران

چکیده

رابطه زوجین در اسلام مورد توجه بسیار قرار گرفته است، تا جایی که زن و شوهر را لباس و مایه یکدیگر می‌داند و در جایی که زن یا مرد به تکالیف زناشویی خود عمل نمی‌کنند، مسئله را با ارائه راهکارهایی مرتفع می‌نماید. یکی از مهمترین آن‌ها خوف نشوز زن یا مرد است که به ترتیب در آیات ۳۴و۱۲۸سوره نساء بیان شده‌است. اما مراتب برخورد با مرد و زن ناشزه متفاوت است و آنچه مورد اختلاف نظر فقها و مفسران قرار دارد مفهوم «واضربوهن» در مورد نشوز زن است. لذا هدف محققین در این مقاله بررسی مفهوم «واضربوهن» در آیه ۳۴سوره نساء با توجه به ادله فقهی، اصولی و قرآنی است. روش پژوهش حاضر، کیفی و از نوع تحلیل محتوا بوده و گردآوری داده‌ها، با روش کتابخانه‌ای ـ اسنادی صورت گرفته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد بسیاری از مفسران و فقها مفهوم «واضربوهن» را در معنای «زدن» گرفته‌اند، برخی نیز حمل بر نسخ تمهیدی یا تدریجی آیه نموده‌اند، و تعداد اندکی از مفسرین و فقها «واضربوهن» را در معانی غیر از زدن استعمال کرده‌اند. نتایج تحقیق بیان می‌دارد که با توجه به دلایل متعدد اصولی از جمله قاعده تناسب، وجود آیات متعدد در خصوص زن و مرد، مثل حسن معاشرت با همسر و برابری زن مرد در پیشگاه الهی، همچنین وجود روایات ضعیف مبنی بر استعمال « واضربوهن» در معنای «زدن» و استعمال این واژه در آیات دیگر غیر از معنای زدن، مفهوم ضرب در آیه ۳۴سوره نساء به معنای «قطع ارتباط» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the order of physical punishment of wife cause of afraid of her disobedience

نویسندگان [English]

  • Saleheh Khodadadi 1
  • Somayeh Asgharzadeh 2
  • nafiseh moradi 3
  • Azadeh Niyaz 4
1 PhD Student, Women Studies, University of Religions, Qom, Iran (Corresponding Author)
2 PhD Student, Women Studies, University of Religions, Qom, Iran. Faculty and lecturer of Amin University of Law Enforcement Sciences, Tehran, Iran & professor science Army Amin university
3 PhD Student, Quran and Hadith Sciences, Al-Zahra University, Tehran, Iran
4 PhD Student, Women Studies, University of Religions, Qom, Iran
چکیده [English]

Relationship the  couples in Islam one of the significant issues to the extent that wife and husband are known as clothes for each other and the cause of peace and calmness. In cases when wife or husband does not perform her/his marital duties, Islam tries to settle the issue by offering some solutions. One of the  important solutions is the fear of disobedience of wife or husband which is mentioned in the verses 34 and 128 of Surah Nisa’. But the steps to confront disobedient man or woman is different and what is the base of disagreement among religious scholars and jurisprudence is the meaning of “vazrebuhonna” regarding disobedience of woman; various interpretations have been given for this and in some cases it becomes the cause of misunderstanding about Islam. Therefore, the goal of researchers in the present article is to study the meaning and place of “vazrebuhonna” in the mentioned verse in terms of jurisprudential, Usuli, Quranic, reasons. The method of this study is qualitative, content analysis. Data collection has been carried out by the method of library-documentary. The findings Reveal that many of the commentators and jurisprudents take “ beating” as the meaning of “vazrebuhonna”, and some consider it as  gradual or interlocutory abolition  and a few commentators and jurisprudents take another meaning except for beating for vazrebuhonna. The given reasons usually are based on narrations which some of them have weak documentation. The findings of the research show that due to various Usuli reasons  such as proportion method, various verses about men and women such as good relationship with each other and equality between them in front of God, as well as weak narrations about using vazrebuhonna in the meaning of beating and the use of it in the other meaning of beating  in other verses, the meaning of  beating ( Zaraba) in the verse 34 of Sura Nisa’ is “ to cut relationship

کلیدواژه‌ها [English]

  • vazrebuhonna
  • beating
  • the verse 34 of sura Nisa’
  • the fear of disobedience
قرآن کریم، ترجمه فولادوند، محمدمهدی (۱۳۷۶)، چ۳، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ابن عاشور، محمد بن طاهر(بی‌تا)، التحریر و التنویر، ج۴، چ۱، بیروت، موسسه التاریخ.
بحرانی، سیدهاشم(۱۴۱۵ق)، البرهان فی التفسیرالقرآن، ج۲، قم، موسسه البعثه قسم الدراسات الاسلامی.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۶)، تفسیرتسنیم، ج۱۸، قم، نشراسراء.
دهخدا، علی اکبر(۱۳۴۱)، لغت نامه دهخدا، ج۱۰، تهران، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد(بی‌تا)، المفردات لالفاظ القرآن، بیروت، نشردارالشامیه.
صدوق، محمدبن علی‌بن بابویه(۱۴۱۳ق)، من لایحضرالفقیه، ج۳، قم، انتشارات‌اسلامی.
طباطبایی، محمدحسین(بی‌تا)، المیزان، ترجمه مکارم و دیگران، ج۴، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء.
طبرسی۱، شیخ ابوعلی فضل بن حسن(۱۳۵۱)، تفسیر مجمع البیان، ترجمة حسین نوری، دکتر محمد مفتح، تهران،  نشر فراهانی.
طبرسی۲، شیخ ابوعلی فضل بن حسن(۱۳۷۱)، جوامع الجامع، ترجمة احمدامیری شادمهری،مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی.
طوسی، محمد حسن (بی تا)، التبیان فی تفسیر قرآن،ج۳، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
طوسی، محمدبن‌حسن(۱۳۸۷ق)، المبسوط، ج۴، مترجم محمدتقی کشفی، تهران، نشرالمرتضویه لاحیا والآثارالجعفریه.
عبدالباقی، محمد فواد(۱۳۷۸)، المعجم المفهرس لالفاظ القران الکریم ، تهران، انتشارات حر.
فخررازی، تفسیرکبیر(۱۴۱۳ق)، ج۵، چ۴، بیروت، مرکزنشرمکتب الاعلام الاسلامی.
فضل‌الله، سید محمدحسین(۱۴۱۹ق)، تفسیر من وحی القرآن، چ۲، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی(۱۳۷۳)، تفسیر صافی، ج۱، تهران، مکتبه الصدر.
قمی، علی بن ابراهیم (۱۳۶۳)، تفسیر القمی، ج۱، قم، دارالکتاب.
معرفت، محمد هادی(۱۳۹۲)، نقد شبهات پیرامون قرآن کریم، ترجمه علی اکبر رستمی، حسن خرقانی، حسن حکیم باشی، میرزا علیزاده، قم، انتشارات التمهید.
مکارم شیرازی، ناصر(۱۳۷۴)، تفسیر نمونه، ج۳، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
مهریزی، مهدی(۱۳۹۳)، قرآن و مسئله زن، چ۱، تهران، نشر علم.
  مرادی، نفیسه(۱۳۹۸)، زن و بازتاب نگرش مفسر به او، تهران، امین‌نگار.
موسوی‌بجنوردی، سیدمحمد(۱۳۸۳)، حقوق زنان، پژوهشنامه متین، (۲۳)، ۲۵۳-۲۷۴.
موسوی‌لاری، مجتبی(۱۳۸۳)، سیری درحقایق وحی، علوم قرآن و حدیث، بینات، (۴۳)، ۱۶۶-۱۷۰.
نجفی، محمدحسن (۱۳۹۸ق) ، جواهرالکلام، ج۳۰و۳۱، بیروت، داراحیاء التراث العربی.