بررسی رابطه مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دوره دکتری معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف از انجام این تحقیق توجه عمیق به مفهوم محرمیت و جایگاه زنان در ارتباط با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران است. روش تحقیق اتخاذ شده در این نوشتار، روش تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر بررسی الگوها از طریق نمونه های معماری است. جامعه آماری شامل مدارک، نقشه ها و تصاویر از معماری سنتی خانه های ایرانی در اقلیم های متنوع آب و هوایی بوده و نمونه ها به صورت تصادفی انتخاب شده اند. نمونه های معماری مطالعه شده، نمونه های شناسنامه دار خانه های سنتی، مورد تأیید و ثبت شده ارگان های معتبر از جمله مرکز اسناد میراث فرهنگی و بایگانی نقشه ها در دانشکده های معماری می باشد. تجزیه و تحلیل اطلاعات معماری از طریق مدل سازی با نرم افزار اتوکدAuto-Cad)) وکنترل شاخص های فضایی با تدوین نمودارهای مربوطه انجام شده است. از مهمترین یافته های این پژوهش      می توان به رابطه تنگاتنگ سلسله مراتب محرمیت در شکل گیری کالبد فضای ورودی، رابطه بسیار قوی بین ارزش زن و خلق آثار هنری با ابعاد زیبایی شناسانه و کاربردی فضای ورودی خانه های سنتی، همچنین ارتباط اهمیت اجتماعی زنان با تدوین مکان ورودی اشاره کرد.  اصلی ترین نتیجه گیری از تحقیق در عبارت "استحاله هنر معماری اسلامی با مفاهیم متعالی دین اسلام و حرمت زنان" خلاصه می شود.
 

کلیدواژه‌ها


منابع فارسی:

-   ابوضیا، فرهاد و قزلباش، محمدرضا (1364)، "الفبای کالبد خانه سنتی یزد"، وزارت برنامه و بودجه، تهران

-   اردلان، نادر، بختیار، لاله (1380)،"حس وحدت"، ترجمه شاهرخ، حمید، نشر خاک؛ اصفهان

-   اعوانی، غلامرضا (1370)، مقالة: "هنر دینی و نسبت آن با هنر جدید"، مجلة سوره، تابستان 1370، ص 139-149

-   اعوانی، غلامرضا (1375)،"حکمت و هنر معنوی"  انتشارات گروس؛ تهران

-   اولیاء، محمدرضا(1376)، " مقدمه ای بر نیایش و آفرینش فضا" مجموعه مقالات همایش معماری مسجد؛ گذشته، حال، آینده، دانشگاه هنر-دانشکده پردیس اصفهان، صفحات54-39

-   ایرانمنش، محمد(1376)،" نقد اصول گرایانه شیوه های نگرش به معماری مسجد" مجموعه مقالات همایش معماری مسجد؛ گذشته، حال، آینده، دانشگاه هنر- دانشکده پردیس اصفهان، صفحات72-55

-   بورکهارت، تیتوس(1381)،" هنر مقدس، اصول و روش ها، "  ترجمه ستاری، جلال، سروش، چاپ سوم؛ تهران

-   بورکهارت، تیتوس(1376)،"مبنای هنر معنوی، مجموعه  مقالات روح هنر اسلامی"، ترجمه نصر، سیدحسین، سازمان تبلیغات، چاپ دوم صفحات51-61

-   سلطان زاده، حسین (1384)، "فضاهای ورودی در معماری سنتی ایران" دفتر پژوهش های فرهنگی. تهران

-   سلطان زاده، حسین (1376)، " تبریز خشتی استوار در معماری ایران" دفتر پژوهش های فرهنگی. تهران

-   سلطان زاده، حسین (1385)، " فضای شهری در بافت های تاریخی ایران" دفتر پژوهش های فرهنگی. تهران

-   عرفانیان، جواد (1376) " رابطه بین صورت و ماده در فرآیند شکل گیری مسجد" مجموعه مقالات همایش معماری مسجد؛ گذشته، حال، آینده، دانشگاه هنر- دانشکده پردیس اصفهان، صفحات 306-287

-   نصر، سید حسین (1380)، " معرفت و معنویت" ترجمه رحمتی، انشاءا...، دفتر پژوهش و نشر سهروردی؛ تهران

-   نصر، سید حسین (1375)، ًهنر و معنویت اسلامی ً، ترجمه رحیم قاسمیان، دفتر مطالعات دینی هنر؛ تهران

-   نوایی، کامبیز (1376)، "مسجد تمثال انسان کامل" مجموعه مقالات همایش معماری مسجد؛ گذشته، حال، آینده، دانشگاه هنر –دانشکدهپردیس اصفهان، صفحات 680-661

 

 

منابع عربی:

-   قرآن

-   مکارم الاخلاق، حسن بن فضل طبرسی، اعلمی، بیروت، چاپ ششم، 1392 هـ. ق.

-   مجلسی، علامه محمدباقر " بحارالانوار، ج 97".

-   کلینی، ثقه الاسلام محمدبن یعقوب، " اصول کافی" ، ج3